Wil je updates in je mailbox?:

Een service van FeedBurner

Wetenschap: Vergelijking tussen oerdiëten, compacte koolhydraten en ontsteking (Spreadbury 2012)


nov 2, 2012  Evert  Wetenschap  10 reacties 

Naar aanleiding van een discussie op onze facebook pagina open ik een serie over wetenschappelijke artikelen die over het paleodieet gaan. Ik open deze serie met het artikel waarover de discussie op facebook ging. De originele full-tekst is hier te vinden (Engelstalig).

 

Originele titel: Comparison with ancestral diets suggests dense acellular carbohydrates promote an inflammatory microbiota, and may be the primary dietary cause of leptin resistance and obesity.

Vertaling: Vergelijking tussen verschillende oerdiëten suggereert dat compacte ‘celloze’ koolhydraten ontstekingsbevorderende bacteriën promoten en mogelijk de primaire oorzaak zijn van leptineresistentie en obesitas.

 

De auteur van dit artikel, Ian Spreadbury vergelijkt verschillende Paleo- of oerdiëten zoals die nu nog door bepaalde bevolkingsgroepen gebruikt worden. Dit is al vaker gebeurd, maar het bijzondere aan dit artikel is dat het alle koolhydraten niet op één hoop gooit, maar hier juist een onderscheid in maakt. Hiermee trekt Spreadbury de stelling dat alle koolhydraten slecht zouden zijn in twijfel, en onderbouwt hij waarom.

 

Acellulaire en cellulaire koolhydraten

De best mogelijke vertaling voor het Engelse woord ‘acelular’ is misschien wel celloos. Wat hij hiermee bedoelt zal ik uitleggen:

  • Cellulaire koolhydraten vind je in knollen, fruit en functionele onderdelen van planten zoals de bladeren. De koolhydraten die deze voedingsmiddelen bevatten zijn opgeslagen in de cellen van deze planten. Vaak worden deze cellen nog omgeven door vezels ook. Dit alles zorgt ervoor dat deze koolhydraten veel vinder compact op elkaar gepropt zitten. Maximaal 23% van het volume van dit soort voedingsmiddelen bestaat uit koolhydraten, de rest o.a. uit vezels en water.
  • Acellulaire koolhydraten zijn veel compacter. Deze vind je onder andere in bloem, granen en bewerkte plantaardige voedingsmiddelen. De koolhydraten zijn zo compact omdat ze celloos gewoon tegen elkaar gepropt zitten.

 

Kitavanen

Spreadbury trekt de stelling dat alle koolhydraten slecht zijn in twijfel. De belangrijkste reden die hij hiervoor heeft is het dieet van de Kitavanen (bewoners van de Kitava eilanden nabij Papua Nieuw Guinea). Zij eten een dieet dat zeer rijk is aan koolhydraten, met name in de vorm van fruit en zetmeelrijke knollen. Ondanks dat hoge koolhydraat-dieet behoren de Kitavanen tot de aller-gezondste mensen die tot nu zijn bestudeerd. Kennelijk worden dus niet alle koolhydraten door ons lichaam op dezelfde manier behandeld.

 

Suiker en ontsteking

Spreadybury citeert verschillende onderzoeken waaruit blijkt dat een koolhydraatrijk dieet verschillende ontstekings-bloedwaarden doet stijgen. Hij noemt met name LPS, wat staat voor LypoPolySacharide. Dit is een vetmolecuul waar een lang suikermolecuul aan vast zit. Je vindt ze met name op de celmembraan van ontstekingsbevorderende bacteriën. Het is een ‘endotoxine’, oftewel een gifstof die wij zelf produceren. Ons immuunsysteem reageert heel sterk op LPS (ontsteking).

Spreadbury geeft aan dat verschillende wetenschappers al de relatie hebben gelegd tussen overgewicht en ontsteking. Niet alleen komen deze twee vaak tegelijk voor, ze zijn ook oorzakelijk aan elkaar verbonden. 

 

Gemeenschappelijke eigenschappen van veelgebruikte voedingsmiddelen

Het lijkt misschien een open deur maar Spreadbury geeft aan dat de oorzaak van obesitas moet worden gezocht in eigenschappen van voedingsmiddelen die veel door obese mensen worden gegeten. Is heel logisch, maar lang niet iedereen stelt zich die vraag. Welke voedingsmiddelen worden veel gegeten door obese mensen, en wat zijn de gemeenschappelijke eigenschappen? Je komt dan al gauw op bloem, witmeel en suiker terecht. De gemeenschappelijke eigenschap van deze voedingsmiddelen is de compactheid van de koolhydraten. Zelfs bij onbewerkt graan zitten de koolhydraten dicht op elkaar geplakt. Dat is ook logisch, want wij eten de zaden en niet bijvoorbeeld de bladeren.

Uit de grafiek die hier te zien is kun je opmaken dat oervoeding (‘ancestral’) veel minder compacte koolhydraten bevat dan Westerse voeding (‘modern’).

 

De enzymatische reactie op koolhydraten

Wanneer we cellulaire koolhydraten eten zal ons spijsverteringsstelsel de koolhydraten eerst moeten bevrijden van hun omhulsel. Hierdoor kost het meer tijd om deze koolhydraten te verteren en gebeurt dit verder in het spijsverteringsstelsel. Dit in tegenstelling tot acellulaire koolhydraten waarbij de koolhydraten al meteen in de mond vrijkomen. Dit veroorzaakt een koolhydraatconcentratie in het bovenste gedeelte van ons spijsverteringskanaal (tussen mond en darm) die we waarschijnlijk nooit eerder in de evolutie hebben meegemaakt. De bacteriën die zich in dit gedeelte van ons spijsverteringskanaal bevinden vinden dit erg prettig en kunnen hierdoor goed groeien en voortplanten. Het zijn met name de ontstekingsbevorderende bacteriën die zich goed voelen bij hoge koolhydraatconcentraties (vandaar dat tandvleesontsteking en bloedend tandvlees veel voorkomt, alsmede gaatjes).

 

Leptineresistentie

Spreadbury citeert diverse wetenschappelijke publicaties waaruit blijkt dat deze koolhydraat-liefhebbende-bacteriën leptineresistentie veroorzaken. Leptine is een hormoon dat verzadiging signaleert. Wanneer we resistent worden voor dit signaal krijgen we dus minder gauw (of niet) meer een verzadigd gevoel. Mogelijk verklaart dit waarom er bij dieet-interventiestudies (dus studies waarbij diëten met elkaar worden vergeleken) met het paleodieet steeds gezien wordt dat mensen met minder calorieën toch verzadigd zijn.

 

Europeanen lijken al iets te zijn aangepast

Europeanen (of mensen met Europese afkomst) lijken iets minder gevoelig om obees te worden dan mensen die nog maar heel kort aan de Westerse leefstijl en voeding blootstaan. Uit archeologisch onderzoek blijkt dat mensen ook voor de landbouwrevolutie al wel eens graan zoals sorghum hebben gegeten, echter vanzelfsprekend in veel, veel kleinere hoeveelheden. Dat graan (of eigenlijk oergras) is verder niet te vergelijken met het doorgefokte graan dat wij nu voorgeschoteld krijgen. Toch vermoedt de auteur dat dit de oorzaak is dat Europeanen iets minder gevoelig zijn voor obesitas en diabetes dan bijvoorbeeld Aboriginals. Toen de Aboriginals uit de bush werden verdreven en werden gedwongen om ‘beschaafd’ te leven ontwikkelden zij in grote aantallen obesitas en diabetes. Hetzelfde zien we bij Pima-indianen en Eskimo’s die de Westerse leefstijl adopteren.

 

Mondhygiene, bloedend tandvlees en bacteriën

Er is reeds gesteld dat de bacteriën die gek zijn op koolhydraten mogelijk leptineresistentie veroorzaken. Maar Spreadbury haalt ook een onderzoek aan waaruit blijkt dat bloedend tandvlees en de bacteriesamenstelling verbetered wanneer mensen vier weken lang een dieet wat lijkt op het paleodieet gebruiken, zonder dat deze mensen in die periode hun tanden konden poetsen of andere mondhygiëne konden toepassen. Spreadbury concludeert dat ook deze veelvoorkomende mondproblemen veroorzaakt worden door de accellulaire koolhydraten in het Westerse dieet.

 

Waarom sommige low-carb diëten en calorie-tellen niet werken

Mensen die wel eens een zogenaamd ‘crash-dieet’ hebben gedaan kunnen er mogelijk over mee vertellen; de low-carb diëten, gekenmerkt door het lage gehalte aan koolhydraten, werken niet altijd, of houden na een bepaalde periode op met werken, terwijl de persoon in kwestie nog steeds overgewicht heeft. Dat komt volgens Spreadbury omdat deze diëten inderdaad wel erg weinig koolhydraten bevatten (vaak minder dan 50 gram per dag), maar dat de koolhydraten die er in zitten nog steeds van het acellulaire type zijn. Deze acellulaire koolhydraten veroorzaken dus nog steeds leptineresistentie en ontsteking.

Dit staat in contrast met de resultaten uit paleodieetinterventiestudies, waarbij mensen ook goed afvallen, maar waarbij ze onbeperkt mogen eten (het bekende onderzoek van Staffan Lindeberg).

Spreadbury noemt dezelfde motivatie, dus het gebruik van acellulaire koolhydraten, ook als oorzaak dat het bekende calorie-tellen slechts weinig of niet structureel lijkt te werken. Ook bij de dieetsystemen die gebaseerd zijn op het tellen van calorieën komen voedingsmiddelen met acellulaire koolhydraten nog steeds (veel) voor.

 

Conclusie van Spreadbury

Het volgen van een dieet dat geen graan bevat en uitsluitend bestaat uit whole Foods, dus hele voedingsmiddelen (niet bewerkte) herstelt de bacteriële situatie in het bovenste gedeelte van ons spijsverteringssysteem. In dit dieet mogen gerust zetmeelrijke fruit- en groentensoorten gebruikt worden. We moeten niet genoegen nemen met de dieetadviezen van de gevestigde orde wanneer er voldoende aanwijzingen zijn dat het anders (beter) kan. De nadelige sociale en financiële gevolgen die gepaard gaan met obesitas en diabetes zouden voldoende motivatie moeten bieden tot vervolgonderzoek met diëten die meer gebaseerd zijn op het paleodieet. Graanproducenten zouden zich kunnen richten op de productie van zetmeelrijke knollen, en met voldoende goede wil (en onderzoek) kan het hele voedingsdistributiesysteem veranderen.

 

Ik ben weer benieuwd naar de reacties!

Hartelijke groet,

 

Evert

 

 

 


 

 

Over de auteur
Evert Berkelaar werkt als voedingsdeskundige in zijn eigen praktijk in Zoetermeer. Hij is de oprichter van de Stichting Het PaleoPrincipe en geeft seminars en lezingen over dit onderwerp.
Voor een bezoek aan zijn eigen website, klik hier. Hij heeft ook praktische e-books ontwikkeld.
  Volg @EvertBerkelaar Link met Evert Like Evert's Facebook pagina
paleo_basics_ebook

Reacties

Reageer op dit artikel
Voeg een beoordeling toe voor deze reactie

We zullen je emailadres niet publiceren of misbruiken!

Naam:
Email:
Bericht:
Reageer ook op dit artikel
Voeg een beoordeling toe voor deze reactie

We zullen je emailadres niet publiceren of misbruiken!

Naam:
Email:
Bericht:

Voor 't eerst hier?

Welkom op deze website. Een site die wel eens heel belangrijk kan zijn voor je gezondheid. Op deze website vind je alles wat je al lang over je gezondheid had moeten weten maar wat bijna niemand je heeft verteld. Wat je moet doen om gezond te blijven of weer te worden, wat gezonde voeding is...

 

 

 

Zoeken

 

Sponsors

Doneren

Heb je iets aan de informatie op deze website gehad? Steun ons zodat we je ook in de toekomst van de Paleo-informatie kunnen voorzien.

Boeken

Alles voor je sport!